Panik atak ve kalp krizi göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve terleme gibi benzer belirtilerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle belirtilerin hangisinden kaynaklandığını evde kendi başınıza ayırt etmeye çalışmamalısınız. Göğüs ağrısı, göğüste baskı veya yeni başlayan ciddi belirtiler varsa 112'yi arayın. Kalp ve diğer bedensel nedenler hekim tarafından dışlandıktan sonra tekrarlayan ataklar için psikolojik destek, özellikle bilişsel davranışçı terapi, yardımcı olabilir.
Bu yazıda iki durumun neden karıştığını, sıklıkla belirtilen farkları ve bu farkların neden tek başına güvenilir olmadığını, tıbbi değerlendirmeden sonra panik için neler yapılabileceğini ele alıyoruz.
Neden bu kadar benzer?
Panik atakta beden, gerçek bir tehlike yokken tehlikeye hazırlanır: kalp hızlanır, solunum değişir, kaslar gerilir, terleme başlar. Bu tepki gerçek ve bedenseldir. Kalp krizinde ise kalp kasının bir bölümüne yeterli kan gitmez. İki durum farklı mekanizmalarla ortaya çıksa da bedende hissedilenler benzer olabilir.
Sıklıkla belirtilen farklar
Aşağıdaki özellikler iki durumu ayırt etmede sık dile getirilir:
- Seyir: Panik atak genellikle birkaç dakika içinde doruğa ulaşır ve sonra yavaş yavaş azalır. Kalp krizine bağlı göğüs ağrısı daha uzun sürebilir, dinlenmekle geçmeyebilir.
- Ağrının niteliği: Kalp krizinde göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık hissi; kola, çeneye, sırta veya mideye yayılan ağrı sık tarif edilir. Panik atakta batma tarzında ağrı ve boğulma hissi daha sık tarif edilir.
- Tetikleyici: Kalp kaynaklı ağrı efor sırasında başlayabilir. Panik atak dinlenirken, hatta uykudan uyanırken de başlayabilir.
- Eşlik eden duygular: Panik atakta yoğun korku, "kontrolü kaybedeceğim" veya "öleceğim" düşünceleri ön plandadır. Ancak kalp krizinde de yoğun korku yaşanabilir.
Bu farklar neden yeterli değil?
Yukarıdaki özellikler kişiden kişiye değişir ve birbiriyle örtüşür. Kalp krizi özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve diyabeti olan kişilerde tipik olmayan belirtilerle ortaya çıkabilir: yorgunluk, mide bulantısı, nefes darlığı veya belirsiz bir rahatsızlık hissi gibi. Daha önce panik atak yaşamış olmak da bir sonraki belirtinin panikten kaynaklandığını garanti etmez.
Bu nedenle şu durumlarda beklemeden 112'yi arayın:
- Göğüste baskı, sıkışma veya ağrı
- Kola, çeneye, sırta veya mideye yayılan ağrı
- Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Belirtilerin sizin için yeni veya alışılmadık olması
- Kalp hastalığı, yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı veya ailede erken yaşta kalp hastalığı gibi risk etkenleriniz olması
Tıbbi değerlendirmeden sonra
Hekim değerlendirmesi sonrası kalp veya başka bir bedensel neden bulunmadıysa ve ataklar tekrarlıyorsa, bu durum panik atak ya da panik bozukluk ile ilişkili olabilir. Tekrarlayan ataklarda kişi çoğu zaman yeni bir ataktan korkmaya, belirli yerlerden kaçınmaya ve bedenini sürekli kontrol etmeye başlar. Bu korku döngüsü, psikoterapide üzerinde çalışılabilen bir durumdur.
Atak anında yapılabilecekler ve panik döngüsünün nasıl işlediği için panik atak nedir ve atak anında ne yapılmalı yazımıza, online çalışma için online panik atak tedavisi yazımıza bakabilirsiniz. Bedensel belirtilere yönelik sürekli endişe söz konusuysa sağlık kaygısı yazımız da yardımcı olabilir.
Kliniğimizde panik atak çalışması
Şişli Bomonti'deki kliniğimizde panik atak ve panik bozukluk alanında ergen ve yetişkinlerle bilişsel davranışçı terapi çerçevesinde yüz yüze ve online çalışılmaktadır. Psikolojik çalışmaya başlamadan önce bedensel nedenlerin bir hekim tarafından değerlendirilmiş olması önemlidir. Randevu adımları için psikolog randevu sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşıyorsanız belirtilerin kaynağını kendiniz yorumlamaya çalışmadan 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.
Sık Sorulan Sorular
1. Panik atak kalp krizine dönüşür mü?
Panik atak kalbe zarar veren bir durum olarak tanımlanmaz. Ancak belirtilerin panikten mi yoksa kalpten mi kaynaklandığını yalnızca tıbbi değerlendirme gösterebilir; bu nedenle göğüs ağrısında 112 aranmalıdır.
2. Daha önce panik atak geçirdim, yine aynısı olduğunu nasıl anlarım?
Geçmişte panik atak yaşamış olmak, yeni belirtilerin de panikten kaynaklandığını garanti etmez. Belirtiler farklıysa, daha şiddetliyse veya risk etkenleriniz varsa tıbbi değerlendirme gerekir. Hangi durumda ne yapacağınızı hekiminizle önceden konuşmak yardımcı olur.
3. Panik atak kaç dakika sürer?
Panik atak genellikle birkaç dakika içinde doruğa ulaşır ve ardından azalır. Etkileri, yorgunluk gibi, daha uzun sürebilir.
4. Kalp testlerim temiz çıktı ama ataklar sürüyor, ne yapmalıyım?
Bedensel nedenler dışlandıktan sonra tekrarlayan ataklar için bir klinik psikologla görüşmek yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi panik bozuklukta en çok araştırılmış yaklaşımlardandır.
Kaynaklar
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.
- American Heart Association. Warning signs of a heart attack. https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/warning-signs-of-a-heart-attack