Süren çökkünlük ve isteksizlik
Haftalardır süren mutsuzluk, keyif alamama, enerji düşüklüğü, uyku ve iştah değişiklikleri, değersizlik duyguları.
Depresyon Terapisi: Şişli Bomonti ve Online Seanslar
Depresyon terapisi, süren çökkünlük, isteksizlik, keyif alamama ve bunlara eşlik eden düşünce ve davranış örüntüleri üzerinde çalışan bir psikoterapi sürecidir. Kliniğimizde depresyonla çalışma, iki farklı yaklaşımla yürütülür: uzman klinik psikolog Dr. Öğr. Üyesi Çiğdem Koşe bilişsel davranışçı terapi (BDT), uzman klinik psikolog Dr. Öğr. Üyesi Ayşen Gündüz psikanalitik psikoterapi çerçevesinde çalışır. Seanslar Şişli Bomonti'deki kliniğimizde yüz yüze veya görüntülü görüşmeyle online olarak yapılır. Bu sayfada hangi durumlarda destek alınabileceğini, araştırmaların ne gösterdiğini, sürecin nasıl ilerlediğini ve online çalışmanın sınırlarını bulabilirsiniz.
Yaklaşımların genel çerçevesi için bilişsel davranışçı terapi (BDT) sayfamıza ve psikanalitik psikoterapi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Durumlarda Destek Alınabilir?
Zaman zaman çökkün hissetmek hayatın bir parçasıdır. Belirtiler haftalarca sürdüğünde, işi, ilişkileri veya öz bakımı etkilemeye başladığında destek almak düşünülebilir. Kliniğimizde depresyonla ilişkili sık çalışılan konular:
Doğum sonrası depresyon
Doğumdan sonraki dönemde başlayan çökkünlük, suçluluk ve yetersizlik duyguları.
Mevsimsel depresyon
Her yıl benzer mevsimde, çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında başlayan belirtiler.
Tükenmişlik ve iş kaynaklı çökkünlük
Uzun süreli iş stresiyle gelen bitkinlik, işe karşı mesafe ve verimlilik kaybı; depresyonla iç içe geçebilir.
Yalnızlık ve geri çekilme
İnsanlardan uzaklaşma, yalnız kalma isteği ve bunun çökkünlüğü derinleştirmesi.
Yakınınız depresyondaysa
Depresyondaki bir yakına nasıl yaklaşılacağı, neyin yardımcı olup neyin olmadığı.
Depresyonu Ne Sürdürür?
Depresyonda sık görülen bir döngü vardır: enerji ve istek azaldıkça kişi keyif aldığı ya da anlam bulduğu etkinliklerden, insanlardan ve sorumluluklardan uzaklaşır. Bu geri çekilme o an yükü hafifletir, ama olumlu deneyimleri de azaltır ve çökkünlüğü derinleştirir. Bunun yanında “hiçbir şey değişmeyecek”, “yetersizim” gibi düşünceler üzerinde uzun süre durmak (ruminasyon) da döngüyü sürdürür. Terapide bu döngü fark edilir ve hem davranış hem düşünce tarafından değişiklik denenir; psikanalitik çalışmada ise çökkünlüğün geçmiş deneyimler, kayıplar ve ilişkilerle bağlantısı da ele alınır.
Olumsuz düşüncelerle çalışmanın bir örneği için olumsuz düşüncelerle mücadele yazımıza bakabilirsiniz.
Araştırmalar Ne Gösteriyor?
Depresyonda birden fazla psikoterapi yaklaşımının etkili olduğunu gösteren güçlü bir araştırma birikimi vardır. Aşağıda güncel bulguları özetledik; köşeli parantez içindeki numaralar sayfanın sonundaki kaynaklara karşılık gelir.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT)
409 çalışmayı ve 52.702 kişiyi kapsayan meta-analizde BDT, bekleme listesi ve olağan bakım gibi kontrol koşullarına göre orta-büyük düzeyde etkili bulunmuş, etki 6–12 aylık izlemde de sürmüştür. Diğer psikoterapilere üstünlüğü ise küçük bulunmuş ve çoğu duyarlılık analizinde anlamlılığını yitirmiştir. NICE, bireysel BDT'yi depresyonda önerilen seçenekler arasında sayar.[1, 2]
Davranışsal aktivasyon
Keyif ve anlam veren etkinlikleri adım adım yeniden yaşama katmaya dayanan davranışsal aktivasyon, 26 randomize kontrollü çalışmayı birleştiren bir meta-analizde kontrol koşullarından daha etkili bulunmuştur; yazarlar çalışmaların çoğunun kalitesinin düşük, izlem sürelerinin kısa olduğunu da belirtir. NICE de bireysel davranışsal aktivasyonu seçenekler arasında sayar.[3, 2]
Psikanalitik / psikodinamik psikoterapi
54 çalışmayı kapsayan bir meta-analizde kısa süreli psikodinamik psikoterapi, depresyonda kontrol koşullarından daha etkili bulunmuş; diğer psikoterapilerle arasında anlamlı fark görülmemiştir. Yazarlar daha fazla yüksek kaliteli çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurgular. NICE kılavuzu da kısa süreli psikodinamik psikoterapiyi hem hafif hem daha ağır depresyon için seçenekler arasında sayar.[4, 2]
Psikoterapi ve ilaç birlikte
Aynı meta-analizde BDT ile ilacın birlikte kullanımı, yalnız ilaca göre hem kısa hem uzun vadede daha etkili bulunmuş; yalnız BDT'ye göre ise anlamlı bir fark görülmemiştir. İlaç tedavisine psikiyatri hekimi karar verir; psikolog ilaç yazmaz.[1]
Araştırma bulguları grupların ortalamasını gösterir; kimin ne kadar ve ne sürede fayda göreceğini önceden söylemez. Hangi yaklaşımın size uygun olduğu; yaşadığınız zorluğa, tercihlerinize ve hedeflerinize göre ilk görüşmede birlikte değerlendirilir. Belirtiler ve genel tablo için depresyon nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Terapi Süreci Nasıl İlerler?
- 1
Değerlendirme
Belirtilerin ne zaman başladığı, günlük yaşamı nasıl etkilediği, uyku ve iştah düzeni, daha önce benzer bir dönem yaşanıp yaşanmadığı ve yaşam koşulları konuşulur. Değerlendirmede yaşama son verme düşünceleri de sorulur; araştırmalar bu soruyu sormanın bu düşünceleri artırdığını göstermemiştir.[5]
- 2
Formülasyon ve hedefler
Çökkünlüğü sürdüren düşünce, davranış ve ilişki örüntüleri birlikte anlaşılır; gerçekçi ve somut hedefler belirlenir. Gerektiğinde psikiyatrik değerlendirme önerilir; bu, tedavi planının olağan bir parçasıdır.
- 3
Etkinliği yeniden kurma
Özellikle BDT'de, geri çekilmeyle azalan etkinlikler küçük ve uygulanabilir adımlarla yeniden günlük yaşama katılır.
- 4
Düşünceler ve ilişkiler üzerinde çalışma
BDT'de olumsuz düşünceler fark edilip sınanır; psikanalitik çalışmada çökkünlüğün geçmiş deneyimler, kayıplar ve tekrarlayan ilişki örüntüleriyle bağlantısı ele alınır.
- 5
Seans arası uygulama
BDT'de seansta çalışılanlar günlük yaşamda denenir. 17 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde seans arası çalışmaların hem ne kadar hem ne kadar iyi yapıldığı, daha iyi sonuçlarla ilişkili bulunmuştur.[6]
- 6
Nüks önleme ve sonlandırma
Erken uyarı işaretleri ve zorlanma yeniden başlarsa yapılacaklar planlanır; seans sıklığı birlikte azaltılarak süreç tamamlanır.
Not: Yukarıdaki aşamalar, sürecin genel işleyişini açıklamak amacıyla örnek olarak sunulmuştur. Terapi planı, ilk değerlendirme görüşmelerinde elde edilen bilgiler doğrultusunda her danışan için ilgili uzman tarafından oluşturulan vaka formülasyonuna dayanır; aşamaların sırası, süresi ve kullanılan teknikler kişinin ihtiyaçlarına, hedeflerine ve klinik tabloya göre farklılık gösterebilir.
Seanslar 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır. Sürecin toplam uzunluğu belirtilerin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine, yaklaşıma ve yaşam koşullarına göre değişir; NICE kılavuzu örneğin kısa süreli psikodinamik psikoterapi için genellikle 8–16 seans öngörür.[2] İlk görüşmede neler konuşulduğu için ilk terapi seansı yazımıza bakabilirsiniz.
Online Depresyon Terapisi
Terapist destekli internet tabanlı BDT'yi yüz yüze BDT ile doğrudan karşılaştıran randomize kontrollü çalışmaları birleştiren bir meta-analiz, psikiyatrik ve somatik rahatsızlıklar genelinde iki formatın benzer etkiler ürettiğini bildirmiştir; 2023'te yayımlanan güncelleme de aynı sonucu desteklemiştir. Bu çalışmalar internet üzerinden sunulan programları incelediği için canlı görüntülü seansa doğrudan genellenemez. Görüntülü görüşmeyle verilen ruh sağlığı hizmetlerini inceleyen 57 çalışmalık bir meta-analizde ise sonuçlar yüz yüze hizmetlerle büyük ölçüde denk bulunmuştur; yazarlar randomize kontrollü çalışma sayısının hâlâ sınırlı olduğunu not eder.[7, 8, 9]
Online çalışmanın depresyonda kolaylaştırdıkları
- Başlamanın eşiği düşer: depresyonda enerji ve motivasyon azalır; ulaşım ve hazırlık adımlarının ortadan kalkması ilk adımı kolaylaştırır.
- Kötü geçen haftalarda da seansa devam edilebilir; düzenli devam ilerlemenin önemli bir parçasıdır.
- Haftalık görüşme, geri çekilmenin içinde düzenli bir temas noktası oluşturur.
- Günlük rutin ve etkinlik planı, kişinin kendi ortamında somut olarak gözden geçirilebilir.
Dikkat edilmesi gereken nokta: geri çekilme
Depresyonla çalışmanın merkezinde, azalmış etkinliği yeniden artırmak vardır. Evden hiç çıkmayan biri için online seans, dışarı çıkmamanın bir başka gerekçesine dönüşebilir. Bu, online terapinin sakıncalı olduğu anlamına gelmez; birçok kişi için en gerçekçi başlangıçtır. Ancak süreç içinde bunun gözden geçirilmesi ve bir aşamada yüz yüze görüşmeye geçmenin değerlendirilmesi önemlidir.
Ne zaman yüz yüze görüşme gerekir?
- Belirtilerin günlük işleyişi ciddi biçimde etkilediği, temel öz bakımın sürdürülemediği ağır tablolarda; bu durumlarda genellikle psikiyatrik destek de gerekir.
- Yaşama son verme düşünceleri varsa: online seans yeterli değildir, acil sağlık hizmetlerine başvurmak gerekir.
- Bedensel nedenlerin hekim tarafından dışlanması gerekiyorsa.
- Evde mahremiyet sağlanamıyorsa.
Görüntülü seansın işleyişi için online terapi sayfamıza, iki biçimin farkları için online terapi mi yüz yüze terapi mi yazımıza bakabilirsiniz.
Yakınları için not
Depresyondaki bir yakınınız için destek arıyorsanız, online seçeneği hatırlatmak çoğu zaman başlamayı kolaylaştırır. Yine de karar kişinin kendisine ait olmalıdır; baskıyla başlatılan bir süreç genellikle sürmez. Bu konuda depresyondaki birine nasıl yardım edilir yazımıza bakabilirsiniz.
Bedensel Nedenler ve İlaç Tedavisi
Tiroid sorunları, kansızlık, bazı vitamin eksiklikleri ve uyku bozuklukları depresyona benzeyen belirtiler üretebilir; bu nedenle gerektiğinde bir hekim değerlendirmesi önerilir. Psikoterapi bu değerlendirmenin yerine geçmez. İlaç tedavisine psikiyatri hekimi karar verir; psikoterapi ile ilaç tedavisi birbirinin alternatifi değildir ve birçok durumda birlikte yürütülür.
Psikolog ile psikiyatristin rolleri için psikolog ve psikiyatrist farkı yazımızı okuyabilirsiniz.
Seansları Kim Yürütüyor?
Dr. Öğr. Üyesi Çiğdem Koşe
Uzman Klinik Psikolog
Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi
Eğitim: ODTÜ Psikoloji ve Sosyoloji (Lisans) • Maltepe Üniversitesi Uygulamalı Psikoloji (Yüksek Lisans) • ODTÜ Klinik Psikoloji (Doktora)
Bilişsel davranışçı terapi (BDT); kaygı bozuklukları, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve depresyon. Seanslarını Türkçe ve İngilizce olarak yürütür.
Dr. Öğr. Üyesi Ayşen Gündüz
Uzman Klinik Psikolog, Psikoterapist
İstanbul Atlas Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi
Eğitim: ODTÜ Psikoloji (Lisans) • ODTÜ Klinik Psikoloji (Yüksek Lisans ve Doktora)
Psikanalitik psikoterapi; yas ve kayıp süreçleri, göç ve kültürel uyum, duygudurum sorunları.
Şişli Bomonti'de Yüz Yüze veya Online Seans
Kliniğimiz
Cumhuriyet Mahallesi, Nehir Sokak No:6 Bomonti Modern Palas Kat:1 Daire:11 Bomonti / Şişli / İstanbul. Çalışma saatlerimiz Pazartesi–Cumartesi 10:00–21:00. Online ve yüz yüze seansların süresi ve ücreti aynıdır.
Ulaşım ve harita için iletişim ve konum, randevu adımları için psikolog randevu sayfamıza bakabilirsiniz.
Depresyon Terapisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Depresyon terapisi kaç seans sürer?
Baştan kesin bir süre verilemez. Belirtilerin şiddeti, ne kadar süredir devam ettiği, yaklaşım ve yaşam koşulları süreyi belirler. NICE kılavuzu örneğin kısa süreli psikodinamik psikoterapi için genellikle 8–16 seans öngörür. İlk görüşmelerde size özgü bir plan birlikte konuşulur.
BDT mi, psikanalitik psikoterapi mi?
İkisi de depresyonda araştırılmış ve klinik kılavuzlarda yer alan yaklaşımlardır. BDT bugünkü düşünce ve davranış örüntülerine odaklanan, daha yapılandırılmış bir çalışmadır; psikanalitik psikoterapi çökkünlüğün geçmiş deneyimler ve ilişkilerle bağlantısını daha uzun soluklu bir çalışmayla ele alır. Hangisinin size uygun olduğu ilk görüşmede birlikte değerlendirilir.
İlaç kullanıyorum, terapi de alabilir miyim?
Evet. Psikoterapi ve ilaç tedavisi birçok durumda birlikte yürütülür. İlaç tedavisine psikiyatri hekimi karar verir; psikolog ilaç yazmaz. İlaç kullanıyorsanız ilk görüşmede belirtmeniz yeterlidir.
Depresyon için online terapi yeterli mi?
İnternet üzerinden sunulan terapist destekli BDT ile yüz yüze BDT'yi karşılaştıran çalışmalar benzer sonuçlar bildirmiştir. Ancak ağır tablolarda ve yaşama son verme düşünceleri olduğunda yerinde değerlendirme ve genellikle psikiyatrik destek gerekir.
Terapiye başlayacak enerjim yok, ne yapmalıyım?
Bu, depresyonun en yaygın ve en yanıltıcı yanlarından biridir. Enerjinin gelmesini beklemek çoğu zaman işe yaramaz; başlamak, enerjinin geri gelmesinin bir parçasıdır. Online seçenek bu nedenle başlangıç eşiğini düşürebilir.
Online seansta kameramı kapatabilir miyim?
Bu, uzmanınızla konuşabileceğiniz bir konudur. Görüntülü görüşme tercih edilir, çünkü yüz ifadesi ve duruş sürecin parçasıdır; ancak özellikle ilk dönemde zorlanıyorsanız bunu paylaşmanız önemlidir.
Seans ücreti ne kadar?
Sağlık hizmetlerinde tanıtıma ilişkin mevzuat gereği sitede fiyat listesi yayımlanmaz. Online ve yüz yüze seansların süresi ve ücreti aynıdır; güncel ücret bilgisini WhatsApp hattımızdan alabilirsiniz.
Mevsimle değişen belirtiler için mevsimsel depresyon yazımıza, ücret bilgilendirmesi için terapi ücretleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Cuijpers, P., Miguel, C., Harrer, M., Plessen, C. Y., Ciharova, M., Ebert, D., & Karyotaki, E. (2023). Cognitive behavior therapy vs. control conditions, other psychotherapies, pharmacotherapies and combined treatment for depression: A comprehensive meta-analysis including 409 trials with 52,702 patients. World Psychiatry, 22(1), 105–115. https://doi.org/10.1002/wps.21069
- National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NICE guideline NG222). https://www.nice.org.uk/guidance/ng222
- Ekers, D., Webster, L., Van Straten, A., Cuijpers, P., Richards, D., & Gilbody, S. (2014). Behavioural activation for depression; an update of meta-analysis of effectiveness and sub group analysis. PLoS ONE, 9(6), e100100. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0100100
- Driessen, E., Hegelmaier, L. M., Abbass, A. A., Barber, J. P., Dekker, J. J. M., Van, H. L., Jansma, E. P., & Cuijpers, P. (2015). The efficacy of short-term psychodynamic psychotherapy for depression: A meta-analysis update. Clinical Psychology Review, 42, 1–15. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.07.004
- Dazzi, T., Gribble, R., Wessely, S., & Fear, N. T. (2014). Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence? Psychological Medicine, 44(16), 3361–3363. https://doi.org/10.1017/S0033291714001299
- Kazantzis, N., Whittington, C., Zelencich, L., Kyrios, M., Norton, P. J., & Hofmann, S. G. (2016). Quantity and quality of homework compliance: A meta-analysis of relations with outcome in cognitive behavior therapy. Behavior Therapy, 47(5), 755–772. https://doi.org/10.1016/j.beth.2016.05.002
- Carlbring, P., Andersson, G., Cuijpers, P., Riper, H., & Hedman-Lagerlöf, E. (2018). Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: An updated systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 47(1), 1–18. https://doi.org/10.1080/16506073.2017.1401115
- Hedman-Lagerlöf, E., Carlbring, P., Svärdman, F., Riper, H., Cuijpers, P., & Andersson, G. (2023). Therapist-supported Internet-based cognitive behaviour therapy yields similar effects as face-to-face therapy for psychiatric and somatic disorders: An updated systematic review and meta-analysis. World Psychiatry, 22(2), 305–314. https://doi.org/10.1002/wps.21088
- Batastini, A. B., Paprzycki, P., Jones, A. C. T., & MacLean, N. (2021). Are videoconferenced mental and behavioral health services just as good as in-person? A meta-analysis of a fast-growing practice. Clinical Psychology Review, 83, 101944. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2020.101944
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya bireysel değerlendirme yerine geçmez.
Acil bir durumdaysanız
Yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa, kendinize zarar verme dürtüsü hissediyorsanız ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız, bu beklenmesi gereken bir durum değildir. Böyle bir anda yalnız kalmayın; güvendiğiniz birine durumu söyleyin ve vakit kaybetmeden profesyonel yardıma başvurun. Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilir veya en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz.
Kliniğimizin randevu hattı bir kriz müdahale birimi değildir; acil durumlarda lütfen doğrudan 112'ye ulaşın.
Randevu talebinizi WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.