Psikolog, Psikiyatrist ve Psikolojik Danışman Arasındaki Fark

Ruh sağlığı alanındaki unvanlar sıkça karıştırılır. Bu karışıklık masum görünse de sonuçları olabilir: kişi yanlış yere başvurur, gereken desteği alamaz veya yetkin olmayan birinden hizmet alır.

Bu yazıda unvanların ne anlama geldiğini, kimin ne yaptığını ve hangi durumda kime başvurulacağını ele alacağız.

Psikolog

Psikoloji lisans eğitimini (dört yıllık üniversite programı) tamamlamış kişidir.

Burada önemli bir nokta var: psikoloji lisansı tek başına psikoterapi uygulama yetkinliği kazandırmaz. Lisans eğitimi, insan davranışı ve zihinsel süreçler üzerine geniş bir temel sunar; ancak terapi yürütmek, bunun ötesinde lisansüstü eğitim ve süpervizyon altında klinik deneyim gerektirir.

Psikoloji lisansı mezunları araştırma, insan kaynakları, eğitim, test uygulama gibi farklı alanlarda da çalışır.

Klinik psikolog

Psikoloji lisansının ardından klinik psikoloji alanında yüksek lisans veya doktora yapmış, süpervizyon altında klinik uygulama deneyimi kazanmış kişidir.

Psikoterapi süreçlerini yürüten uzmanların büyük bölümü bu gruptadır. Klinik psikologlar psikolojik değerlendirme yapar, ölçek ve test uygular ve psikoterapi yürütür.

İlaç yazma yetkileri yoktur. Bu, bir eksiklik değil; farklı bir meslek alanı olmasından kaynaklanır.

Psikiyatrist

Tıp fakültesi mezunu ve psikiyatri alanında uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir.

Ruh sağlığı alanında ilaç tedavisi düzenleyebilen tek meslek grubudur. Ayrıca bedensel nedenlerin dışlanması, tanı koyma ve ilaç takibi psikiyatristin çalışma alanına girer.

Bazı psikiyatristler ek eğitimler alarak psikoterapi de yürütür; bazıları ise ağırlıklı olarak ilaç tedavisi ve takip üzerine çalışır.

Psikolojik danışman (PDR)

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programından mezun kişidir. Çalışma alanı ağırlıklı olarak eğitim kurumlarıdır: okul rehberliği, eğitsel danışmanlık, mesleki yönlendirme.

Bu alanda da lisansüstü eğitim alarak farklı alanlarda çalışan uzmanlar bulunur.

Aile danışmanı

Aile ve çift ilişkileri alanında lisansüstü eğitim almış uzmandır. Bu alan, bireyin iç dünyasından çok ilişki dinamiklerine ve aile sistemine odaklanır.

Psikanalist

Psikanaliz eğitimi almış, genellikle kendi analizinden geçmiş ve uzun süreli bir eğitim sürecini tamamlamış kişidir. Psikanaliz, hem bir kuram hem de belirli bir çalışma biçimidir; eğitim süreci yılları kapsar.

"Terapist" ve "koç" unvanları

Burada dikkatli olmak gerekir. "Terapist", "psikoterapist", "yaşam koçu", "ilişki koçu" gibi ifadeler tek başına belirli bir eğitimi garanti etmez.

Bu nedenle unvana değil, arkasındaki eğitime bakmak gerekir: kişi hangi alanda lisans yaptı, hangi alanda lisansüstü eğitim aldı, hangi terapi ekolünde eğitim ve süpervizyon aldı?

Bu bilgileri sormak yersiz değildir; süreci ciddiye aldığınızı gösterir ve karşınızdaki yetkin bir uzman bu soruları olağan karşılar.

Kime başvurmalı?

• Psikoterapi almak istiyorsanız: klinik psikoloji alanında lisansüstü eğitim almış bir uzmana veya psikoterapi eğitimi olan bir psikiyatriste başvurabilirsiniz.
• İlaç tedavisi gerekebilecek bir durum varsa: psikiyatriste başvurmanız gerekir. Yalnızca hekimler ilaç değerlendirmesi ve reçete düzenlemesi yapabilir.
• Bedensel belirtiler ön plandaysa: önce bir hekim değerlendirmesi yaptırmak gerekir. Tiroid sorunları, kansızlık, vitamin eksiklikleri ve uyku bozuklukları psikolojik tablolara benzeyen belirtiler üretebilir.
• Acil bir durum varsa: kendinize veya bir başkasına zarar verme riski söz konusuysa 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramanız veya en yakın acil servise başvurmanız gerekir.
• Emin değilseniz: bir klinik psikologla ilk görüşme yapmak da bir başlangıç olabilir; değerlendirme sonucunda gerekirse psikiyatri yönlendirmesi yapılır.

Psikoterapi mi, ilaç mı?

Bu ikisi birbirinin alternatifi değildir ve seçim her zaman "ya biri ya öteki" biçiminde olmaz.

Bazı tablolarda psikoterapi tek başına yeterli olur. Bazı tablolarda, özellikle belirtilerin şiddetli olduğu durumlarda, ilaç tedavisi tedavi planının bir parçası haline gelir. Pek çok durumda ikisi birlikte yürütülür ve birbirini destekler.

Bu kararı yalnızca bir psikiyatrist verebilir. İlaç kullanımına dair kararlar (başlama, doz değişikliği, bırakma) hekim dışında kimseyle verilmemelidir.

Kliniğimizde psikoterapi çalışmaları yürütülmektedir; psikiyatrik değerlendirme gerektiğinde yönlendirme yapılır.

Terapi süreci ve uzman seçimi hakkında daha geniş bilgi için Şişli'de psikolog seçimi ve terapi süreci, ilk seansta neler olduğu için terapiye ilk kez gidenler için rehber yazımıza bakabilirsiniz.

Şişli, Bomonti'deki kliniğimizde ergen ve yetişkinlere yönelik bilişsel davranışçı terapi ve psikanalitik psikoterapi çalışmaları yürütülmektedir. Uzmanlarımızın eğitim geçmişi için uzman kadromuz sayfasına, terapi süreci hakkında bilgi için Şişli psikolog sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular