Terapide Gizlilik ve Danışan Hakları

Terapiye başlamayı düşünen kişilerin en sık taşıdığı endişelerden biri şudur: burada anlattıklarım nereye gider?

Bu endişe yersiz değildir. Terapi, çoğu insanın başka kimseye anlatmadığı şeyleri paylaştığı bir alandır. Bu alanın güvenli olması, sürecin kendisinden önce gelen bir koşuldur.

Bu yazıda gizliliğin ne anlama geldiğini, sınırlarının neler olduğunu ve danışan olarak hangi haklara sahip olduğunuzu ele alacağız.

Gizlilik nedir?

Gizlilik, seanslarda konuşulanların üçüncü kişilerle paylaşılmaması anlamına gelir. Bu, psikoloji mesleğinin temel etik ilkelerinden biridir ve meslek örgütlerinin etik düzenlemelerinde açıkça yer alır. Gizliliğin ihlali, meslek örgütlerinin en ağır yaptırımlarını gerektiren durumlar arasındadır. Bu, ilkenin ne kadar ciddiye alındığını gösterir. - Gizlilik neyi kapsar: seansta anlattıklarınız, kimliğiniz, terapiye geliyor olmanız, seans notları ve süreçle ilgili her türlü bilgi. - Kimlerle paylaşılmaz: aileniz, partneriniz, işvereniniz, arkadaşlarınız. Yetişkin bir danışanın onayı olmadan, bir yakınına bilgi verilmez. Sizi kliniğe yönlendiren kişi olsa bile bu değişmez.

Gizliliğin istisnaları

Gizlilik mutlak değildir ve bunu baştan bilmek önemlidir. Sınırlı sayıdaki istisna şunlardır: - Ciddi risk durumları: Kişinin kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike taşıdığı durumlarda, yaşamın korunması önceliklidir. Bu durumda gerekli asgari bilgi, ilgili kişilerle ve gerektiğinde acil sağlık hizmetleriyle paylaşılabilir. - Çocuk ve savunmasız kişilerin korunması: Bir çocuğun veya kendini koruyamayacak durumdaki bir kişinin istismar veya ihmal riski altında olduğu durumlar. - Yasal zorunluluklar: Mahkeme kararı veya yasal bir yükümlülük söz konusu olduğunda. - Süpervizyon: Uzmanlar, çalışmalarının niteliğini korumak için deneyimli meslektaşlarıyla vaka görüşmeleri yapabilir. Bu görüşmelerde kimlik bilgileri paylaşılmaz ve süpervizör de aynı gizlilik yükümlülüğü altındadır. Bu istisnaların kapsamı ilk görüşmede açıkça paylaşılır. Bir uzmanın bunu baştan anlatması, güvensizlik işareti değil; şeffaflık göstergesidir.

Ergenlerde gizlilik

Ergen danışanlarda gizlilik özel bir öneme sahiptir. Terapinin işleyebilmesi için ergenin kendini güvende hissetmesi ve konuştuklarının aileye aktarılmayacağını bilmesi gerekir. Kliniğimizde ergen danışanlarda seans içeriği, ciddi risk durumları dışında aileyle paylaşılmaz. Aileyle iletişimin nasıl kurulacağı, ergenin gizlilik hakkı gözetilerek ilk görüşmede birlikte belirlenir. Bu, ailenin süreçten tamamen dışlanması anlamına gelmez; neyin paylaşılıp neyin paylaşılmayacağının baştan netleştirilmesi anlamına gelir.

Kayıtlar ve KVKK

Terapi süreçlerinde genellikle bazı kayıtlar tutulur: iletişim bilgileri, randevu kayıtları ve süreçle ilgili notlar. Bu bilgiler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır ve sağlıkla ilgili veriler özel nitelikli kişisel veri sayılır; bu da daha yüksek bir koruma gerektirir. Verilerinizin güvenliği ve gizlilik standartlarımız hakkında aklınıza takılan her konuyu ilk seanstan itibaren uzmanınızla paylaşabilirsiniz. Seansların ses veya görüntü kaydının alınması, danışanın açık onayı olmadan yapılmaz. Online seanslarda da hiçbir şekilde kayıt tutulmaz.

Danışan olarak haklarınız

• Bilgi alma hakkı: Uzmanın eğitimi, çalıştığı ekol, sürecin nasıl ilerleyeceği, ücret ve iptal koşulları hakkında bilgi isteme hakkınız vardır.
• Soru sorma hakkı: Sürecin herhangi bir aşamasında "bunu neden soruyorsunuz" veya "bu nereye gidiyor" diye sorabilirsiniz.
• Paylaşmama hakkı: Neyi ne zaman paylaşacağınıza siz karar verirsiniz. Bir konuyu henüz konuşmak istemediğinizi söylemek hakkınızdır.
• Terapist değiştirme hakkı: Uyum hissetmiyorsanız bunu dile getirmek veya başka bir uzmanla devam etmek hakkınızdır. Sürecin aşamaları için terapi ne kadar sürer ve nasıl ilerler rehberimizi inceleyebilirsiniz.
• Süreci sonlandırma hakkı: Terapiyi bırakmaya her zaman karar verebilirsiniz. İdeal olan bu kararı konuşarak vermektir, ancak bu bir zorunluluk değildir.
• Saygı görme hakkı: Yargılanmadan, etiketlenmeden ve ayrımcılığa uğramadan hizmet almak temel bir haktır.
• Şikâyet hakkı: Etik bir ihlal yaşadığınızı düşünüyorsanız, uzmanın üyesi olduğu meslek örgütüne başvurabilirsiniz. Örneğin Türk Psikologlar Derneği, üyeleri hakkındaki etik şikâyetleri değerlendiren bir etik kurula sahiptir ve bu başvuru derneğe üye olmayan kişiler tarafından da yapılabilir.

Sınırları aşan durumlar

Bir terapi sürecinde şu durumlar etik sınırların ihlalidir ve kabul edilemez: - Danışanla romantik veya cinsel bir ilişki kurulması. - Danışanın bilgilerinin izinsiz paylaşılması. - Danışanla ticari veya maddi çıkar ilişkisine girilmesi. - Uzmanlık alanı dışında hizmet verilmesi. - Kesin sonuç ve iyileşme garantisi verilmesi. - Danışanın inançları, kimliği veya yaşam biçimi nedeniyle ayrımcılığa uğraması. Böyle bir durumla karşılaşırsanız süreci sonlandırmak ve gerektiğinde meslek örgütüne başvurmak hakkınızdır.

Terapi süreci hakkında daha geniş bilgi için Şişli'de psikolog seçimi ve terapi süreci ve terapiye ilk kez gidenler için rehber yazılarımıza bakabilirsiniz.

Şişli, Bomonti'deki kliniğimizde seanslar yüz yüze veya online olarak yürütülmektedir. Uzman kadromuz ve terapi süreci hakkında bilgi almak için Şişli psikolog sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular