Online terapiyi düşünen kişilerin çoğunun aklındaki ilk soru budur: burada anlattıklarım nereye gider?
Endişe yersiz değil. Terapi, insanın başka kimseye anlatmadığı şeyleri paylaştığı bir alan. Bu paylaşımın bir ekran üzerinden, internet bağlantısıyla yapılıyor olması doğal bir tereddüt yaratır.
Bu yazıda online terapide gizliliğin nasıl işlediğini, hangi risklerin gerçek hangilerinin abartılı olduğunu ve kendi tarafınızda neler yapabileceğinizi ele alacağız.
Gizlilik ilkesi online terapide de geçerlidir
Öncelikle temel bir şeyi netleştirelim: psikoterapideki gizlilik ilkesi, görüşmenin yüz yüze mi yoksa görüntülü mü yapıldığına bağlı değildir.
Seansta konuşulanların üçüncü kişilerle paylaşılmaması, psikoloji mesleğinin temel etik ilkelerinden biridir ve meslek örgütlerinin etik düzenlemelerinde açıkça yer alır. Bu ilke online seanslarda da aynen uygulanır.
Gizliliğin sınırlı sayıda istisnası vardır ve bunlar da ortamdan bağımsızdır: kişinin kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike taşıdığı durumlar, çocuk ve savunmasız kişilerin korunması, yasal zorunluluklar. Bu istisnalar ilk görüşmede açıkça paylaşılır. Ayrıntılı bilgi için terapide gizlilik ve danışan hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Seanslar kaydediliyor mu?
Hayır. Danışanın açık onayı olmadan ses veya görüntü kaydı alınmaz. Bu, hem etik ilkelerin hem de kişisel veri mevzuatının gereğidir.
Bunu tersinden de düşünmek gerekir: danışan da seansı kaydetmemelidir. Kayıt alma isteği zaman zaman gündeme gelir ("sonra tekrar dinlerim" düşüncesiyle), ancak bu terapötik ilişkinin doğasını değiştirir ve karşılıklı onay gerektirir.
Teknik güvenlik gerçekte ne kadar risk taşıyor?
Bu konuda çekinceler çoğu zaman gerçek riskten büyüktür.
Yaygın kullanılan görüntülü görüşme platformları (Zoom, Google Meet gibi) aktarım sırasında şifreleme kullanır. Yani görüşme trafiği ağ üzerinden okunabilir biçimde dolaşmaz. Bu platformların sağlık hizmetlerinde kullanımına yönelik düzenlemeleri de mevcuttur.
Bununla birlikte hiçbir sistemin mutlak güvenlik vaat etmediğini söylemek dürüst olur. Gerçekçi değerlendirme şudur: teknik bir saldırıyla seansınızın ele geçirilmesi ihtimali, gündelik hayatta karşılaştığınız diğer dijital risklerden daha yüksek değildir.
Pratikte asıl risk teknik değil, fiziksel. Yani görüşmenin yapıldığı ortamda başkalarının bulunması.
Asıl mesele: evde mahremiyet
Online terapinin en gerçek gizlilik sorunu budur ve çözümü büyük ölçüde danışanın elindedir.
Aynı evde yaşayan biri varsa, seansın duyulup duyulmayacağı endişesi konuşmayı doğrudan etkiler. Kişi kendini kısıtlar, bazı konuları açmaz, alçak sesle konuşur. Bu durumda terapi yürüse de derinleşmez.
Pratik çözümler:
- Kulaklık kullanın: En basit ve en etkili adım. Terapistin sesi dışarı çıkmaz, siz de daha rahat konuşursunuz.
- Ortamı seçin: Ev uygun değilse araba şaşırtıcı biçimde iyi bir seçenek olur; sessizdir, yalnızsınızdır ve çoğu kişi için erişilebilirdir. Boş bir ofis odası, sakin bir mekân veya park halindeki bir araç da olur.
- Zamanı seçin: Evde kimsenin olmadığı bir saat belirlemek çoğu zaman mümkündür.
- Beyaz gürültü ekleyin: Kapının dışına bir müzik kutusu veya vantilatör koymak, konuşmanın anlaşılmasını zorlaştırır.
- Durumu terapistinize söyleyin: Mahremiyet sağlayamıyorsanız bunu paylaşmak önemlidir; birlikte bir çözüm aranabilir veya seans biçimi gözden geçirilebilir.
Kişisel verileriniz ne oluyor?
Terapi süreçlerinde bazı kayıtlar tutulur: iletişim bilgileri, randevu kayıtları ve süreçle ilgili notlar. Bu bilgiler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır ve sağlıkla ilgili veriler özel nitelikli kişisel veri sayılır; bu da daha yüksek bir koruma gerektirir.
Sorabileceğiniz şeyler: hangi bilgiler kaydediliyor, ne kadar süreyle saklanıyor, kimler erişebiliyor. Bu soruları sormak yersiz değildir.
Kliniğimizin kişisel veri uygulamaları için gizlilik politikamız sayfasına bakabilirsiniz.
Terapist tarafında ne olmalı?
Gizlilik iki taraflı bir sorumluluktur. Terapist tarafında beklenenler:
- Görüşmenin üçüncü kişilerin bulunmadığı, ses yalıtımı olan bir ortamdan yapılması
- Kulaklık kullanılması
- Seansın kaydedilmemesi
- Danışan bilgilerinin korunaklı biçimde saklanması
- Ekranda başka danışanlara ait bilgilerin bulunmaması
Bu konuları terapistinize sormak hakkınızdır ve yetkin bir uzman bu soruları olağan karşılar.
Ne zaman online terapi uygun değildir?
Güvenlik yalnızca gizlilik değildir; kişinin güvenliği de bu başlığa girer.
Akut psikotik dönemler, yüksek intihar riski taşıyan kriz durumları, ağır disosiyatif tablolar ve yerinde tıbbi değerlendirme gerektiren durumlarda online çalışma uygun değildir. Böyle durumlarda yüz yüze klinik müdahale gerekir.
Ayrıca mahremiyetin hiçbir biçimde sağlanamadığı durumlarda da online terapi sağlıklı ilerlemez.
Online terapinin nasıl işlediği, kimler için uygun olduğu ve seans süreci hakkında bilgi için online terapi sayfamıza bakabilirsiniz. Seansları hangi uzmanların yürüttüğünü online seans yürüten klinik psikologlarımız sayfasında görebilirsiniz.
Şişli, Bomonti'deki kliniğimizde ergen ve yetişkinlere yönelik bireysel psikoterapi çalışmaları yüz yüze veya online olarak yürütülmektedir. Uzman kadromuz ve terapi süreci hakkında bilgi almak için Şişli psikolog sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Acil bir durumdaysanız
Yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa, kendinize zarar verme dürtüsü hissediyorsanız ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız, bu beklenmesi gereken bir durum değildir. Böyle bir anda yalnız kalmayın; güvendiğiniz birine durumu söyleyin ve vakit kaybetmeden profesyonel yardıma başvurun. Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilir veya en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz.
Kliniğimizin randevu hattı bir kriz müdahale birimi değildir; acil durumlarda lütfen doğrudan 112'ye ulaşın.
Sık Sorulan Sorular
1. Online terapi güvenli mi?
Gizlilik açısından, uygulanan etik ilkeler yüz yüze terapiyle aynıdır ve yaygın kullanılan platformlar şifreli bağlantı sağlar. Pratikte en gerçek risk teknik değil, görüşmenin yapıldığı ortamda başkalarının bulunmasıdır; bu da alınabilecek basit önlemlerle çözülür.
2. Seanslar kaydediliyor mu?
Danışanın açık onayı olmadan ses veya görüntü kaydı alınmaz.
3. Evde yalnız kalamıyorum, ne yapabilirim?
Kulaklık kullanmak, araba veya sakin bir mekânda görüşmek, evde kimsenin olmadığı bir saati seçmek yaygın çözümlerdir. Durumu terapistinizle paylaşmanız da önemlidir.
4. Hangi platform kullanılıyor?
Görüşmeler şifreli bağlantı sağlayan görüntülü görüşme platformları üzerinden yapılır. Ayrıca bir program kurmanıza gerek yoktur; seans bağlantısı randevu öncesinde iletilir.
5. Terapist nerede oturuyor, yanında biri var mı?
Görüşmenin üçüncü kişilerin bulunmadığı bir ortamdan yapılması ve kulaklık kullanılması standart uygulamadır. Bu konuda soru sormak hakkınızdır.
6. Konuştuklarım aileme ulaşır mı?
Yetişkin bir danışanın onayı olmadan yakınlarına bilgi verilmez. Bu, ortamdan bağımsız olarak geçerlidir.