Şişli Psikolog & Klinik Psikoloji Merkezi Logo
klinikpsikolog.coBireysel Gelişim ve Destek

İçsel Aile Sistemleri (IFS) Terapisi: Şişli Bomonti ve Online Seanslar

İçsel Aile Sistemleri (IFS, Internal Family Systems), zihni birbirinden farklı “parçalardan” oluşan bir sistem olarak ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. İçsel parçaların fark edilmesi, savunma mekanizmalarının anlamlandırılması ve öz-liderliğin (Self) güçlendirilmesi üzerine kuruludur. Kliniğimizde IFS temelli çalışmaları, bilişsel davranışçı terapiyle (BDT) birlikte, uzman klinik psikolog Dr. Öğr. Üyesi Çiğdem Koşe Şişli Bomonti'de yüz yüze veya online olarak yürütür.

IFS, aile terapisti Richard Schwartz tarafından geliştirilmiştir. Schwartz, aile sistemlerini anlamak için kullanılan fikirleri kişinin iç deneyimlerine uygulamış; en zorlayıcı düşünce ve davranışların ardındaki olumlu niyetle çalışarak bu modeli oluşturmuştur. Yaklaşımın merkezinde, kişinin kendisinin tüm parçalarını, en yıkıcı görünenleri bile kabul edebilmesi ve bu kabulün değişimin önünü açması fikri vardır.[1, 3]

IFS'ye Göre İç Sistem: Parçalar ve Self

IFS'ye göre zihnin birbirinden farklı parçalara ayrılması doğal ve sağlıklıdır. Parçalar kendi aralarında, insanların birbiriyle ilişkisine benzer biçimde etkileşir. Model, parçaları üç ana rolde ve hepsinden farklı bir düzeyde duran Self etrafında tanımlar[2, 4].

Merkez

Self (Öz)

Parçalardan farklı bir düzeydeki çekirdek benlik. Parçalardan ayrışabildiğinde sakin, güvende ve dinlemeye açık bir yerden yönetir.

  • Merak
  • Sakinlik
  • Şefkat
  • Özgüven
  • Cesaret
  • Açıklık
  • Yaratıcılık
  • Bağlılık

Önleyici koruyucular

Yöneticiler

Günlük yaşamı yöneten, kişiyi incinme ve reddedilmeden korumak için her durumu kontrol altında tutmaya çalışan parçalar.

Örn. sürekli plan yapan, mükemmeliyetçi ya da eleştiren bir iç ses.

Tepkisel koruyucular

Yangın söndürücüler

Sürgün edilmiş parçaların acısı harekete geçtiğinde, o duyguyu hızla bastırmak ve söndürmek için devreye giren parçalar.

Örn. ani kaçış, aşırı yeme, saatlerce ekrana dalma.

Korunan, yaralı parçalar

Sürgünler

Acı, korku veya utanç yaşamış, kişiyi bu duyguları hissetmekten korumak için sistemin geri kalanından yalıtılmış genç parçalar.

Örn. “yetersizim” duygusunu taşıyan eski bir deneyim.

Yöneticiler ve yangın söndürücüler, sürgün parçaların taşıdığı acının yüzeye çıkmasını önlemeye çalışan koruyuculardır. Self'ten gelen merak ve şefkat arttıkça koruyucuların bu kadar sert çalışmasına gerek kalmaz.

Bir Örnek: Mükemmeliyetçilik ve Erteleme

  1. Tetikleyici

    Yarın önemli bir sunum var.

  2. Yönetici

    “Kusursuz olmalı.” Gece yarısına kadar hazırlanmak, her cümleyi eleştirmek.

  3. Sürgün

    Altında, eskiden küçük düşürülmüş olmanın getirdiği “yetersizim” duygusu.

  4. Yangın söndürücü

    Duygu yükseldiğinde her şeyi bırakıp saatlerce telefona dalmak.

IFS'de bu parçalar “düzeltilmesi gereken sorunlar” olarak değil, kendince kişiyi korumaya çalışan parçalar olarak ele alınır. Çalışma, eleştiren sesi susturmaya çalışmak yerine onu merakla tanımaya ve neyi korumaya çalıştığını anlamaya odaklanır.

Kurgusal bir örnektir; bir danışan öyküsü değildir.

IFS Temelli Çalışma Nasıl İlerler?

  1. 1

    Parçayı fark etmek

    Zorlayan bir duygu, düşünce ya da dürtü bir “parça” olarak ele alınır ve bedende, düşüncede veya imgelerde nasıl belirdiği fark edilir.

  2. 2

    Merakla yaklaşmak

    O parçaya karşı ne hissettiğinize bakılır. Kızgınlık veya korku yerine merak ve sakinlik belirdiğinde, parçayla konuşmak mümkün hâle gelir.

  3. 3

    Koruyucunun niyetini anlamak

    Savunma gibi görünen davranışın neyi korumaya çalıştığı ve ne zamandan beri bu görevi üstlendiği birlikte anlamlandırılır.

  4. 4

    Güven ve izin

    Koruyucu parçalar, altındaki daha kırılgan duygulara yaklaşılmasına ancak hazır olduklarında izin verir; süreç onların hızında ilerler.

  5. 5

    Öz-liderlik

    Parçalar Self'e güvendikçe, kişi zor anlarda tek bir parçanın yönetimine teslim olmadan, daha sakin ve seçerek yanıt verebilir.

Seanslar 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır. İlk görüşmede neler konuşulduğu için ilk terapi seansı yazımıza bakabilirsiniz.

IFS ve BDT Birlikte Nasıl Kullanılır?

Kliniğimizde IFS, bilişsel davranışçı terapinin yerine değil, onunla birlikte kullanılır. BDT hedefleri, becerileri ve yapılandırılmış çerçeveyi sağlarken IFS temelli çalışmalar özellikle şu durumlarda sürece eklenebilir:

  • “Mantıklı olanı biliyorum ama yapamıyorum” dedirten iç çatışmalar
  • Sert öz eleştiri ve mükemmeliyetçilik
  • Kaygıyla birlikte giden kaçınma ve erteleme döngüleri
  • Tekrarlayan ve nereden geldiği anlaşılamayan duygusal tepkiler

BDT'nin hangi sorunlarda kullanıldığı ve araştırma bulguları için bilişsel davranışçı terapi sayfamıza bakabilirsiniz.

Araştırmalar Ne Diyor?

IFS üzerine yapılmış kontrollü çalışmaların sayısı henüz azdır ve örneklemler küçüktür. IFS Institute da kanıt tabanının küçük olduğunu ve belirli sorunlara yönelik daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtir. Bugüne kadarki başlıca çalışmalar:[4]

Depresyon (pilot çalışma)

Depresif belirtileri olan 37 üniversiteli kadının IFS'ye veya BDT ya da kişilerarası terapiye rastgele atandığı pilot çalışmada her iki grupta da belirtiler azalmış, iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır.[5]

Travma sonrası stres bozukluğu

60 kişilik randomize kontrollü çalışmada online grup temelli IFS programı ve aktif bir karşılaştırma programı TSSB belirtilerini benzer ölçüde azaltmış; IFS grubunda seanslara katılım ve memnuniyet daha yüksek bulunmuştur.[6]

Romatoid artrit

79 hastalık bir ön çalışmada IFS temelli grup müdahalesi ağrı ve fiziksel işlevde iyileşme sağlamış; bir yıl sonra depresif belirtilerdeki ve öz şefkatteki iyileşme sürmüş, hastalık aktivitesinde ise kalıcı bir değişiklik görülmemiştir.[7]

Bu nedenle IFS'yi kaygı, depresyon veya travma için tek başına kanıtlanmış bir tedavi olarak sunmuyoruz. Kliniğimizde IFS, etkinliği çok sayıda çalışmayla gösterilmiş olan BDT çerçevesi içinde, iç çatışmaları ve koruyucu örüntüleri anlamayı kolaylaştıran tamamlayıcı bir yaklaşım olarak kullanılır.

Seansları Kim Yürütüyor?

Dr. Öğr. Üyesi Çiğdem Koşe portresi

Dr. Öğr. Üyesi Çiğdem Koşe

Uzman Klinik Psikolog

Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi

Eğitim: ODTÜ Psikoloji ve Sosyoloji (Lisans) • Maltepe Üniversitesi Uygulamalı Psikoloji (Yüksek Lisans) • ODTÜ Klinik Psikoloji (Doktora)

  • 2006 yılında bilişsel davranışçı terapi eğitimini tamamladı; ardından ABD'de yaygın olarak uygulanan IFS terapisi eğitimlerini aldı.
  • 15 yılı aşkın süredir yetişkin danışanlarla, özellikle kaygı bozuklukları alanında çalışmaktadır.
  • Seanslarını Türkçe ve İngilizce olarak yürütür.

Özgeçmişi inceleORCID

Seanslar Şişli Bomonti'deki kliniğimizde yüz yüze veya görüntülü görüşmeyle online olarak yapılabilir. Adres ve ulaşım için iletişim ve konum, online görüşmenin işleyişi için online terapi sayfamıza bakabilirsiniz.

IFS Terapisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

İçsel Aile Sistemleri (IFS) terapisi nedir?

IFS, zihni birbirinden farklı parçalardan ve bu parçaları yönetebilen çekirdek bir benlikten (Self) oluşan bir sistem olarak ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Amaç, parçaları bastırmak değil, onları tanımak, neyi korumaya çalıştıklarını anlamak ve kişinin kendi içinde daha sakin bir liderlik kurmasına yardımcı olmaktır.

“Parça” demek birden fazla kişilik demek mi?

Hayır. IFS'de parçalar, herkesin zihninde bulunan farklı duygu, düşünce ve dürtüleri anlatmak için kullanılan bir kavramdır; “bir yanım gitmek istiyor, bir yanım istemiyor” derken kastettiğimiz şeydir. Model, zihnin bu şekilde çok parçalı olmasını doğal ve sağlıklı kabul eder.

IFS ile BDT arasındaki fark nedir?

BDT, sorunu sürdüren düşünce ve davranışları belirleyip değiştirmeye odaklanan yapılandırılmış bir yaklaşımdır. IFS ise o düşünce ve davranışları üreten parçaları tanımaya ve neyi korumaya çalıştıklarını anlamaya odaklanır. Kliniğimizde IFS, BDT ile birlikte kullanılır.

IFS'nin etkinliği bilimsel olarak kanıtlandı mı?

Henüz sınırlı düzeyde. Depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu üzerine yapılmış küçük randomize çalışmalarda umut verici sonuçlar alınmıştır; ancak çalışma sayısı azdır ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle kliniğimizde IFS, etkinliği güçlü biçimde gösterilmiş BDT ile birlikte kullanılır.

IFS online yapılabilir mi?

Evet. IFS temelli çalışmalar görüntülü görüşmeyle de yürütülebilir; online seanslar yüz yüze seanslarla aynı süre ve aynı çalışma çerçevesinde yapılır.

Seanslar ne kadar sürer?

Seanslar 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır. Sürecin toplam uzunluğu yaşanan zorluğa ve hedeflere göre değişir; ilk görüşmelerde birlikte planlanır.

IFS seans ücreti ne kadar?

Sağlık hizmetlerinde tanıtıma ilişkin mevzuat gereği sitede fiyat listesi yayımlanmaz. Güncel seans ücreti bilgisini WhatsApp hattımızdan alabilirsiniz.

Randevu adımları için psikolog randevu sayfamıza bakabilirsiniz. İçeriklerimizin nasıl hazırlandığını editoryal ilkelerimizde açıklıyoruz.

Kaynaklar

  1. Brenner, E. G., Schwartz, R. C., & Becker, C. (2023). Development of the internal family systems model: Honoring contributions from family systems therapies. Family Process, 62(4), 1290–1306. https://doi.org/10.1111/famp.12943
  2. IFS Institute. (t.y.). The Internal Family Systems model outline. https://ifs-institute.com/resources/articles/internal-family-systems-model-outline
  3. Schwartz, R. C. (2013). Moving from acceptance toward transformation with Internal Family Systems Therapy (IFS). Journal of Clinical Psychology, 69(8), 805–816. https://doi.org/10.1002/jclp.22016
  4. IFS Institute. (t.y.). What is Internal Family Systems? https://ifs-institute.com/
  5. Haddock, S. A., Weiler, L. M., Trump, L. J., & Henry, K. L. (2017). The efficacy of Internal Family Systems therapy in the treatment of depression among female college students: A pilot study. Journal of Marital and Family Therapy, 43(1), 131–144. https://doi.org/10.1111/jmft.12184
  6. Joss, D., Comeau, A., Chevannes, R., Parry, G., Rea, H. S., Barria, J., Bumpus, C., Rector, A., Rajan, A., Rosansky, J., Rice, F. K., Ward, M. C., Tobiasz Veltz, L., Ally, D., Rosenberg, L. G., Sweezy, M., Lovas, D., & Schuman-Olivier, Z. (2026). A randomized controlled trial of an online group-based internal family systems treatment for posttraumatic stress disorder: The Program for Alleviating and Resolving Trauma and Stress (PARTS) study. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/tra0002089
  7. Shadick, N. A., Sowell, N. F., Frits, M. L., Hoffman, S. M., Hartz, S. A., Booth, F. D., Sweezy, M., Rogers, P. R., Dubin, R. L., Atkinson, J. C., Friedman, A. L., Augusto, F., Iannaccone, C. K., Fossel, A. H., Quinn, G., Cui, J., Losina, E., & Schwartz, R. C. (2013). A randomized controlled trial of an internal family systems-based psychotherapeutic intervention on outcomes in rheumatoid arthritis: A proof-of-concept study. The Journal of Rheumatology, 40(11), 1831–1841. https://doi.org/10.3899/jrheum.121465

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya bireysel değerlendirme yerine geçmez.

Acil bir durumdaysanız

112 Acil Çağrı: Ara

Yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa, kendinize zarar verme dürtüsü hissediyorsanız ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız, bu beklenmesi gereken bir durum değildir. Böyle bir anda yalnız kalmayın; güvendiğiniz birine durumu söyleyin ve vakit kaybetmeden profesyonel yardıma başvurun. Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilir veya en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz.

Kliniğimizin randevu hattı bir kriz müdahale birimi değildir; acil durumlarda lütfen doğrudan 112'ye ulaşın.

Randevu talebinizi WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.