Terapist Değiştirmek ve Terapiyi Sonlandırmak: Ne Zaman, Nasıl?

Burada bir ayrım yapmak gerekir, çünkü terapiden ayrılma isteği her zaman uyumsuzluktan gelmez. Terapinin doğasında zorlanma vardır. Uzun süre konuşulmamış bir konuya yaklaşıldığında, ayrılma isteği ortaya çıkabilir. Bu, sürecin işlemediğinin değil; tam tersine, önemli bir yere yaklaşıldığının işareti olabilir. Ayırt etmeye yardımcı olabilecek sorular:

• Bu his ne zaman başladı? İlk seanslardan beri mi, yoksa belirli bir konu konuşulduktan sonra mı?
• Neyi hissediyorum? Anlaşılmama ve uyumsuzluk mu, yoksa huzursuzluk ve konuya yaklaşma korkusu mu?
• Daha önce de oldu mu? Farklı terapistlerle benzer bir noktada ayrılma isteği tekrarladıysa, bu bir örüntü olabilir.
• Alternatif ne? Başka bir uzmanla devam etmeyi mi, yoksa terapiyi tamamen bırakmayı mı istiyorum?

En işlevli yaklaşım, bu hissi terapistinizle paylaşmaktır. Konuşulmadığında ikisi birbirinden ayırt edilemez; konuşulduğunda ise ya mesele çözülür ya da ayrılma kararı daha net bir zemine oturur. Araştırmalar da bu yönde: terapötik ilişkideki kırılmaların (amaç veya yöntem konusunda uyuşmazlık, ilişkide gerginlik) konuşularak onarıldığı süreçler, daha iyi terapi sonuçlarıyla ilişkili bulunmuştur (Eubanks ve ark., 2018).

Şu durumlarda başka bir uzmanla devam etmeyi düşünmek makuldür:

• Birkaç görüşme sonrasında hâlâ güvende hissetmiyorsanız: İlk seansta tam bir rahatlık beklenmez; güven zamanla kurulur. Ancak birkaç görüşme sonrasında da temel bir güven oluşmuyorsa bu önemlidir.
• Anlaşılmadığınızı düşünüyorsanız: Söylediklerinizin karşılık bulmaması, sürekli yanlış anlaşılma hissi.
• Yaklaşım size uymuyorsa: Yapılandırılmış bir çalışma isterken serbest bir süreç yürütülüyorsa (veya tersi), yaklaşım farkı gerçek bir uyumsuzluk kaynağı olabilir.
• Uzmanlık alanı farklıysa: Yaşadığınız zorlanma, uzmanın çalıştığı alanların dışındaysa yönlendirme yapılması beklenir.
• Yargılandığınızı hissediyorsanız: İnançlarınız, kimliğiniz, tercihleriniz veya yaşam biçiminiz nedeniyle yargılandığınızı hissetmek kabul edilebilir bir durum değildir.
• Etik sınırlar ihlal ediliyorsa: Bu durumda süreci sonlandırmak yalnızca hakkınız değil, gereklidir. Terapide gizlilik ve danışan hakları yazımızda bu sınırları ele alıyoruz.
• Uzun süredir hiçbir değişim yoksa: Bunu önce terapistinizle konuşmak gerekir; birlikte gözden geçirildiğinde ya fark edilmemiş bir ilerleme görünür hale gelir ya da yaklaşımın değişmesi gerektiği anlaşılır.

Bu konuşma çoğu kişiye zor gelir. Terapisti üzmek, nankörlük etmiş gibi görünmek ya da açıklama yapmak zorunda kalmak endişesi yaygındır. Bilinmesi gereken şey şudur: bu, terapistler için beklenmedik bir durum değildir. Yetkin bir uzman böyle bir konuşmayı olağan karşılar ve savunmaya geçmez. Birkaç pratik nokta:

• Doğrudan söyleyin: "Son zamanlarda bu sürecin bana uygun olup olmadığını düşünüyorum" gibi net bir cümle yeterlidir.
• Kaybolmayın: Terapiyi planlanandan erken bırakmak yaygındır; 669 çalışmayı kapsayan bir meta-analizde danışanların yaklaşık beşte birinin terapiyi erken bıraktığı bulunmuştur (Swift ve Greenberg, 2012). Haber vermeden bırakmak yerine konuşarak ayrılmak hem sizin için daha iyi bir kapanış sağlar hem de sürecin bir parçasıdır.
• Uzun gerekçeler kurmayın: Ayrıntılı açıklama yapmak zorunda değilsiniz.
• Yönlendirme isteyebilirsiniz: Terapistinizden başka bir uzmana yönlendirme istemek olağan bir taleptir.
• Sonuç beklentinizi ayarlayın: Bu konuşma bazen süreci düzeltir, bazen ayrılma kararını netleştirir. İkisi de değerlidir.

Kliniğimizde danışanlar, uzmanların eğitim geçmişi ve çalışma alanlarına bakarak kendilerine uygun gördükleri uzmanı tercih edebilir; uzman kadromuz sayfasına bakabilirsiniz.