Ergenlikte duygusal iniş çıkışlar, ailesiyle tartışmalar ve daha fazla yalnız kalma isteği gelişimin olağan parçalarıdır. Bir psikologdan destek almayı düşünmek için asıl ölçüt, değişikliklerin birkaç haftadan uzun sürmesi, gencin okul, arkadaşlık veya aile yaşamını belirgin biçimde etkilemesi ya da gencin kendisinin zorlandığını söylemesidir. Kendine zarar verme belirtileri varsa beklemeden destek almak gerekir.
Bu yazıda ebeveynlerin dikkat edebileceği işaretleri, gençle terapi hakkında nasıl konuşulabileceğini, ilk görüşmenin nasıl geçtiğini ve ergen terapisinde gizliliğin nasıl işlediğini ele alıyoruz.
Olağan ergenlik mi, destek gerektiren bir durum mu?
Ergenlikte kimlik arayışı, bağımsızlık isteği ve akranların öneminin artması beklenen değişikliklerdir. Şu işaretler ise dikkatle izlenmeyi hak eder:
- İki haftadan uzun süren mutsuzluk, isteksizlik veya sinirlilik
- Uyku ve iştahta belirgin değişiklikler
- Okul başarısında ani düşüş, okula gitmek istememe
- Arkadaşlardan ve eskiden sevdiği etkinliklerden uzaklaşma
- Yoğun kaygı, panik atak veya sınav dönemlerinde baş edilemeyen stres
- Tekrarlayan takıntılı düşünceler veya kontrol etme davranışları
- Yeme davranışında ya da beden algısında belirgin değişiklikler
- Kendine zarar verme, ölüm veya umutsuzluk içeren ifadeler
Tek bir işaret tek başına bir sorun olduğunu göstermez. Önemli olan, değişikliğin süresi, şiddeti ve gencin günlük yaşamına etkisidir. Emin olamadığınız durumlarda bir uzmanla görüşmek, durumun değerlendirilmesine yardımcı olur.
Sınav dönemindeki zorlanmalar için sınav kaygısı, çekingenlik ve kalabalıktan kaçınma için sosyal kaygı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Gençle terapi hakkında nasıl konuşulabilir?
Terapinin bir ceza ya da "sorunlu olma" etiketi gibi algılanmaması önemlidir. Şu yaklaşımlar konuşmayı kolaylaştırabilir:
- Gözleminizi suçlamadan paylaşın: "Son zamanlarda çok yorgun ve üzgün görünüyorsun, merak ediyorum" gibi.
- Terapiyi bir destek alanı olarak tanıtın: Bir uzmanla konuşmanın, düşüncelerini ailesinden bağımsız biçimde ifade edebileceği bir alan olduğunu anlatın.
- Gizliliği açıklayın: Seanslarda konuşulanların, güvenlik riski dışında, aileye aktarılmayacağını bilmek çoğu genci rahatlatır.
- Seçenek sunun: Yüz yüze ya da online görüşme, uygun gün ve saat gibi konularda gencin görüşünü alın.
- Zaman tanıyın: İlk tepki olumsuz olabilir; konuyu baskı kurmadan yeniden açmak mümkündür.
İlk görüşme nasıl geçer?
Ergen terapisinde ilk görüşmenin bir bölümü genellikle ebeveynle, bir bölümü gençle yapılır. Ebeveynden gelişim öyküsü, gözlenen değişiklikler ve aile yaşamına dair bilgi alınır; gençle ise kendi bakış açısından neler yaşadığı konuşulur. Görüşme sonunda nasıl bir çalışma yürütülebileceğine ve aileyle iletişimin nasıl kurulacağına birlikte karar verilir.
Seanslar kliniğimizde 50 dakika sürer ve başlangıçta genellikle haftada bir yapılır. İlk seansa dair genel bilgiler için terapiye ilk kez gidenler için rehber yazımıza bakabilirsiniz.
Ergen terapisinde gizlilik
Ergen terapisinde gencin terapiste duyduğu güven, çalışmanın temelidir. Bu nedenle seans içeriği aileye aktarılmaz. Bunun istisnası, gencin kendisinin veya başkasının güvenliğini tehdit eden bir risk bulunmasıdır; böyle durumlarda aile bilgilendirilir. Aileyle hangi konularda, ne sıklıkta ve nasıl iletişim kurulacağı, gencin gizlilik hakkı gözetilerek süreç başında birlikte belirlenir.
Ebeveyn olarak süreçte neler yapabilirsiniz?
- Seanslarda ne konuşulduğunu sormak yerine gencin kendisi paylaşmak isterse dinlemeye hazır olun.
- Seanslara düzenli katılımı destekleyin; süreklilik, değişimin önemli bir koşuludur.
- Kendi zorlandığınız noktalarda destek almaktan çekinmeyin; ebeveynin iyi olması gencin iyiliğini de etkiler.
- Değişimin zaman alacağını kabul edin; ilk haftalarda belirgin bir fark görülmeyebilir.
Kliniğimizde ergen terapisi
Şişli Bomonti'deki kliniğimizde 13-18 yaş arası ergenlerle yüz yüze ve online bireysel psikoterapi yürütülmektedir. Çalışılan konular arasında kaygı, depresif duygudurum, sınav stresi, kimlik arayışı, akran ve aile ilişkileri yer alır. Ayrıntılı bilgi için ergen ve yetişkin terapisi sayfamıza, randevu adımları için psikolog randevu sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık Sorulan Sorular
1. Ergenim terapiye gitmek istemiyor, ne yapabilirim?
Baskı kurmadan konuşmak, terapiyi bir destek alanı olarak anlatmak ve gizliliği açıklamak yardımcı olabilir. Gencin gün, saat veya görüşme biçimi konusunda söz sahibi olması da isteksizliği azaltabilir.
2. Seanslarda konuşulanları öğrenebilir miyim?
Seans içeriği aileye aktarılmaz; gencin veya başkasının güvenliğini tehdit eden bir risk bulunduğunda aile bilgilendirilir. Aileyle iletişimin çerçevesi süreç başında birlikte belirlenir.
3. Ergen terapisi kaç yaşından itibaren yapılır?
Kliniğimizde ergen terapisi 13-18 yaş aralığındaki gençlerle yürütülmektedir.
4. Ergenler için online terapi uygun mu?
Birçok genç için online görüşme rahat bir seçenektir. Evde gencin yalnız ve rahat konuşabileceği bir ortamın sağlanması gerekir.
5. Ebeveyn olarak ben de görüşmelere katılır mıyım?
İlk görüşmenin bir bölümü genellikle ebeveynle yapılır. Sonrasında aileyle görüşmelerin sıklığı gencin ihtiyacına göre belirlenir.