Yurt Dışında Yalnızlık: Yeni Bir Ülkede Sosyal Çevre Nasıl Kurulur?

Yurt dışında yaşayanların en sık dile getirdiği zorluk, bürokrasi veya dil değil; akşam eve döndüğünde arayacak kimsenin olmamasıdır. İş yerinde gün boyu insanlarla konuşmuş olmak bu hissi değiştirmez, çünkü yalnızlık temasın miktarıyla değil niteliğiyle ilgilidir.

Bu yazıda yurt dışındaki yalnızlığın neden bu kadar yoğun yaşandığını, yeni bir ülkede arkadaşlık kurmanın neden zor olduğunu ve bu süreçte neler yapılabileceğini ele alacağız.

Yurt dışında yalnızlık neden bu kadar ağır?

Yalnızlık her yerde yaşanabilir, ancak yurt dışında birkaç etken aynı anda devreye girdiği için daha yoğun hissedilir.

• Tüm sosyal ağ aynı anda kaybolur: Memlekette bir arkadaşlık biterse diğerleri kalır. Göçte ise yıllar içinde kurulmuş tüm ağ tek seferde geride bırakılır ve yerine hiçbir şey konmamıştır.
• Geçmişi paylaşan kimse yoktur: Yeni tanıdıklar sizi yalnızca bugünkü halinizle bilir. Ortak anıların, sizi yıllardır tanıyan birinin sağladığı o rahatlık kaybolur.
• Anadilde konuşamamak yalnızlığın kendisidir: Şaka yapamamak, ince duyguları anlatamamak, bir kelimenin tam karşılığını bulamamak. Kişi kendini yabancı dilde 'kendisinin daha sönük bir hali' gibi hissedebilir.
• Kültürel kodların paylaşılmaması: Bir referansın anlaşılmaması, bir espriye kimsenin gülmemesi, bir meselenin baştan anlatılmak zorunda olunması. Bu sürekli açıklama yükü, teması yorucu hale getirir.
• Kıyaslama: Sosyal medyada memleketteki arkadaşların buluşmalarını görmek, aynı anda hem oraya hem buraya ait olamama hissini keskinleştirir.
• Söyleyememek: Yurt dışına gitmek çevrede genellikle bir başarı olarak görülür. Bu nedenle kişi zorlandığını söylemekten çekinir; şikâyet ediyormuş gibi görünmek istemez. Bu suskunluk yalnızlığı ikiye katlar.

Yalnızlığın genel işleyişi için yalnızlık hissiyle baş etme yazımıza bakabilirsiniz.

Yetişkinlikte arkadaşlık neden zor kurulur?

Bu zorluk kişisel bir eksiklik değildir; koşullarla ilgilidir.

Okul ve üniversite yıllarında arkadaşlıklar kendiliğinden oluşur, çünkü üç koşul bir aradadır: düzenli tekrar (her gün aynı insanları görmek), plansız zaman (dersler arası boşluklar) ve ortak bağlam. Yetişkinlikte, özellikle yeni bir ülkede, bu üç koşul da ortadan kalkar.

Buna kültür şokunun etkisi eklenir: kişi zaten yorgunken sosyalleşmek için enerji bulmak zorlaşır. Kültür şoku süreci için kültür şoku nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Bir de kültürel farklılık vardır. Türkiye'de arkadaşlık genellikle hızlı ve yoğun kurulur: kısa sürede samimiyet, sık görüşme, çağrısız ziyaret. Kuzey Avrupa gibi bazı ülkelerde ise arkadaşlık yavaş ilerler, planlı buluşmalar üzerinden yürür ve samimiyet zaman ister. Bu farkı bilmemek, 'bana mesafeli davranıyorlar, beni istemiyorlar' yorumuna yol açar. Oysa çoğu zaman söz konusu olan reddedilme değil, farklı bir tempodur.

Yalnızlığı sürdüren döngü

Yurt dışındaki yalnızlık kendi kendini besleyen bir yapıya dönüşebilir.

Kişi kendini yalnız hisseder. Sosyal girişimlerde bulunmak zorlaştığı için daha az davet eder, daha az kabul eder. Az sayıdaki temasın her birine çok fazla anlam yüklenir; bir davetin reddedilmesi büyük bir reddedilme olarak yaşanır. Bu da bir sonraki girişimi daha da zorlaştırır.

Buna bir de kaçınma eklenir: dil yetersizliğinden utanan kişi konuşma ortamlarından uzak durur, uzak durdukça dili gelişmez, geliştiremedikçe daha çok kaçınır.

Döngüyü kırmanın yolu, büyük adımlar değil; küçük ve tekrarlanan temaslardır.

Sosyal çevre nasıl kurulur?

• Tekrara dayalı ortamlar seçin: Tek seferlik etkinlikler nadiren arkadaşlığa dönüşür. Haftalık bir kurs, bir spor kulübü, koro, dil değişim grubu veya gönüllülük; aynı insanları düzenli olarak görmek bağ kurmanın en güvenilir yoludur.
• İlk adımı siz atın: Yeni bir ortamda herkes davet edilmeyi bekler. Bir iş arkadaşına kahve teklif etmek veya komşuya selam vermek küçük görünür ama çoğu arkadaşlık böyle başlar.
• Somut teklifler yapın: 'Bir ara buluşalım' genellikle hiç gerçekleşmez. 'Cumartesi öğleden sonra müsait misin?' gerçekleşir.
• Reddi kişiselleştirmeyin: Bir teklifin kabul edilmemesi çoğu zaman meşguliyetle ilgilidir. Bu yorumu sınamak, döngüyü zayıflatan en önemli adımlardan biridir.
• Beklentiyi zamana yayın: Memleketteki gibi derin bir arkadaşlık aylar, bazen yıllar alır. Başlangıçta yüzeysel görünen ilişkileri değersiz saymamak gerekir; çoğu derin bağ oradan gelişir.
• İki grubu da kurun: Türkçe konuşan bir çevre, açıklama yükü olmadan var olabileceğiniz bir alan sağlar. Yerel çevre ise uyumu ve dili besler. Yalnızca birine yönelmek uzun vadede sorun yaratır: sadece Türk çevresi izolasyona, sadece yerel çevre ise sürekli çeviri yapma yorgunluğuna yol açar.
• İş yerini tek kaynak yapmayın: İş arkadaşlıkları değerlidir ama iş değiştiğinde çoğu zaman biter. İş dışında bağımsız bir çevre kurmak önemlidir.
• Memleketle bağı koruyun, ama dozunu ayarlayın: Aileyle ve arkadaşlarla düzenli görüşmek destekleyicidir. Ancak günün büyük bölümünü orayı takip ederek geçirmek, bulunduğunuz yerde kök salmayı zorlaştırır.
• Dile yatırım yapın: Sosyal çevre kurmanın önündeki en somut engel çoğu zaman dildir ve bu engel çalışıldıkça hızla küçülür.

Ne zaman destek alınmalı?

Uzun süren yalnızlık depresyon ve sosyal kaygıyla iç içe geçebilir. Belirtiler için depresyon nedir ve sosyal kaygı yazılarımıza bakabilirsiniz. Göçün psikolojik arka planına dair yurt dışında yaşamanın zorlukları ana rehberimizden de faydalanabilirsiniz.

Yurt dışında yaşarken destek almanın önündeki en yaygın engel dildir: yaşadığı ülkenin dilinde terapi almak, duyguları ifade etmeyi zorlaştırabilir. Anadilde ve kültürel bağlamı paylaşan bir uzmanla çalışmak bu yükü ortadan kaldırır. Online terapi sayfamızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Kliniğimizde yurt dışında yaşayan danışanlara online olarak ergen ve yetişkin bireysel psikoterapi hizmeti sunulmaktadır. Uzman kadromuz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Dr. Öğr. Üyesi Ayşen Gündüz, psikanalitik psikoterapi çerçevesinde göç ve kültürel uyum, yas ve kayıp ile duygudurum sorunları alanlarında yetişkinlerle çalışmaktadır. Yurt dışında yaşayan danışanlarla Türkçe online seanslar, İstanbul'dakilerle Şişli Bomonti'deki kliniğimizde yüz yüze seanslar yürütmektedir. Ayrıntılı bilgi için Dr. Öğr. Üyesi Ayşen Gündüz sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular